در نگاه امام رضا(ع) همه افراد، از نظر انساني مقام و ارزش داشته و آن حضرت به آنان حرمت مي گذاشت و برابري انسانها را در حقوق ملاحظه مي کرد، از تحقير انسانها و پست شمردن آنان و توهين و استهزا، سخت جلوگيري مي کرد و شکل و شمايل و رنگ و ثروت و ... ملاک نبود، بلکه «انسان» در نظر او محترم و عزيز بود. حتي غلامان و سياهان هم مورد عنايت و توجه او بودند و با آنان هم به عنوان يک انسان محترمانه رفتار مي کرد.
رعايت حقوق بشر، در رفتار امام رضا(ع) در حد اعلاي آن بود. ذکر نمونه هايي از اين گونه برخوردها مفيد است.
ياسر، خادم امام رضا(ع) است. روايت مي کند: امام رضا(ع) به ما فرمود: «اگر من بالاي سر شما ايستادم و شما در حال غذا خوردن بوديد، بلند نشويد، تا اينکه از غذا خوردن فارغ شويد.» گاهي حضرت، يکي از ما را (براي انجام کاري) صدا مي کرد. وقتي گفته مي شد:« مشغول غذا خوردن است، مي فرمود: بگذاريد تا غذايش را بخورد، بعد...»
آنان که خادم، سرايدار، محافظ، دربان، دفتردار، منشي، شاگرد، وردست، همسر و ... دارند، در نحوه برخورد با اين افراد، بايد براي آنان هم «حق» قائل شوند و بدون رعايت حال آنان، از آنان کار نکشند و دنبال کارها نفرستند و توجه داشته باشند گرچه آنان، از جان و دل، خدمتگزاري مي کنند و حتي گاهي آسايش و سلامت و جان خويش را در راه ديگران به خطر مي اندازند، اما ارزش انساني دارند و احساسات بشري آنان و حقوقشان بايد ملاحظه و رعايت گردد و چنين فکر نشود که آنان خلق شده و استخدام شده اند تا براي اينان کار کنند. نبايد ضرورتهاي اجتماعي را ملاک و مبناي تغيير ناپذير و پذيرفته شده قرار داد.
مردي از اهل بلخ نيز روايت مي کند: «همراه امام رضا(ع) در سفرش به خراسان بودم. روزي سفره غذايي طلبيد و همه خدمتکاران و غلامان را (از سياهان و ديگران) سر سفره جمع کرد.
گفتم: جانم به فدايت، کاش براي اينان سفره اي جدا قرار مي دادي!
فرمود: «دست بردار! (مَه) خدا يکي است، پدر و مادر همه يکي است، پاداش هم (در قيامت) به اعمال است.»همچنين ياسر، خادم حضرت مي گويد: «امام رضا(ع) هر گاه تنها مي شد (فارغ از کارهاي رسمي و تشريفات) تمام دور و بري هاي خود را از کوچک و بزرگ پيرامون خود جمع مي کرد، با آنان حرف مي زد، با آنان انس مي گرفت، آنان هم با وي مأنوس مي شدند و هرگاه بر سفره مي نشست، همه کوچک و بزرگها را صدا مي کرد، حتي کارپرداز را بر سفره خويش مي نشانيد...»
نشست و برخاست با مستضعفان و غلامان، عملاً درس برابري انسانها است و اينکه خود را از مردم جدا نمي کرد، تافته جدا بافته نمي دانست و زندگي و اخلاق مردمي داشت، الهام از سيره رسول خدا بود که چنين مي کرد.در چشم امام رضا(ع) همه افراد، از نظر انساني مقام و ارزش داشتند و به آنان حرمت مي گذاشت و برابري انسانها را در حقوق ملاحظه مي کرد، از تحقير انسانها و پست شمردن آنان و توهين و استهزا، سخت جلوگيري مي کرد و شکل و شمايل و رنگ و ثروت و ... ملاک نبود، بلکه «انسان» در نظر او محترم و عزيز بود. حتي غلامان و سياهان هم مورد عنايت و توجه او بودند و با آنان هم به عنوان يک انسان رفتار مي کرد.

منبع :روزنامه قدس