در محضر حضرت رضا عليه السلام
قالَ الِامامُ اَبوالحَسَنِ الرِضا عَلیه السَّلام :
(فِی عِلَّهِ اِلاقرارِ بِاللهِ وَبِرُسُلِه وَحُجَجِه ) فِان قالَ قائِلً لِمُ اَمَرَالله الخَلقَ بِالِاقرارِ بِاللهِ وَ بِرُسُلِه وَحُجَجِه وَبِما جاءَ مِن عِندِاللهِ عَزَّوَجَلَّ قیلَ لِعِلَلِ کَثیرَهٍ .
مِنها ، اِنَّ مَن لَم یُقِرَّ بِاللهِ عَزَّوَجَلَّ ، لَم یَجتَنِب مَعاصِیَهُ وَلَم یَنتَهِ عَن اِرتِکابِ الکَبائِرِ وَلَم یُراقِب اَحَداً فیما یَشتَهی وَیَستَلِذُّ عَنِ الفَسادِ وَالظُّلمِ فَاِذا فَعَلَ النّاسُ هذِهِ الاَشیاءَ وَارتَکَبَ کُلُّ اِنسانٍ ما یَشتَهیُ و یَهواهُ مِن غَیرِ مُراقَبَهٍ لِاَحَدٍ کانَ فی ذلِکَ فَسادُ الخَلقِ اَجمَعینَ وَ وُثُوبُ بَعضِهِم عَلی بَعضٍ فَغَصَبُوا الفُروُجَ وَالاَموالَ وَأَبا حُوا الدِّماءَ وَالنِِّساءَ وَقَتَلَ بَعضُهُم بَعضاً مِن غَیرِ حَقٍ وَلا جُرُمٍ فَیَکُونَ فِی ذلِکَ خَرابُ الدُّنیا وَ هَلاکُ الخَلقِ وَفَسادُ الحَرثِ وَالنَّسلِ
وَمِنها اَنَّ اللهَ عَزَّوَجَّلَ حَکیمٌ ، وَلا یَکُونُ الحَکیمُ وَلا یُوصَفُ بِالحِکمَهِ اِلَّا الَذی یَحظُرُ الفَسادَ وَیَأمُرُ بِالصَّلاحِ وَ یَزجُرُ عَنِ الظُّلمِ وَیَنهَی عَنِ الفَواحِشِ وَلا یَکُونُ حَظرُ الفَسادِ وَالاَمرُ بِالصَّلاحِ وَالنَّهیُ عَنِ الفَواحش اِلّا بَعدَ الاِقرارِ بِاللهِ عَزّوجَّلَ وَمَعرِفَه آلا مِرَ وَ الناهِی .
فََلَو تُرِکَ النّاسُ بِغَیرِ اِقرارٍ بِاللهِ (عَزَّوَجَلّ)َ وَلا مَعرِفَتِهِ لَم یَثبُـت اَمرٌ بِصَلاحٍ وَلا نَهیٌ عَن فَسادٍ اِذ لا آمِرَ وَلا ناهِیَ .
وَمِنها اِنّا وَجَدنا الخَلقَ قَد یُفسِدُونَ بِاُمُورٍ باطِنَیّهٍ مَستُورَهٍ عَن الخَلقِ فَلَولا الاِقرارُ بِالله عزوجلّ وَ خَشیَتُهُ بِالغَیبِ لَم یَکُن اَحَدٌ اِذا خَلا بِشَهوَتِهِ وَاِرادَتِهِ یُراقِبُ اَحَداً فِی تَرکِ مَعصِیَهٍ وَاِنتِهاکِ حُرمَهٍ وَ ارتِکابِ کَبیرَهٍ اِذا کانَ فِعلُهُ ذلِکَ مَستوُراً عَنِ الخَلقِ غَیرَ مُراقِبٍ لِاَحَدٍ فَکانَ یَکُونُ فِی ذلِکَ هَلاکُ الخَلقِ اَجمَعینَ فَلَم یَکُن قِوامُ الخَلقِ وَ صَلاحُهُم اِلّا بِالاقرارِ مِنهُم بِعَلیمٍ خَبیرٍ ، یَعلَمُ السِّرَ وَاَخفی آمِرَ بِالصَّلاحِ ناهٍ عَنِ الفَسادِ وَلا تَخفَی عَلَیهِ خافِیَهٌ لِیَکُونَ فِی ذلِکَ اِنزِجارٌ لَهُم عَمّا یَخلُونَ بِه مِن اَنواعِ الفَسادِ .... 1
----------
1-بحارالانوار ج 3 باب 1 ص 23( به نقل از علل الشرایع)
ترجمه :
امام رضا علیه السلام در زمینه انگیزه اقرار به خداوند و پیامبران و امامان می فرمایند :
اگر بپرسند چرا انسانها به اقرار " ایمان " به خدا وپیامبران وحجتهای او وآنچه از نزد او نازل شده دستور یافته اند ؟
گوئیم برای این مسئله دلیل زیاد است : تعدادی از آنها را ذکر می کنیم .
یکی از آن علتها این است اگر کسی خدا را باور نداشته باشد ، از نافرمانی او اجتناب نمی کند ، واز ارتکاب گناهان بزرگ پرهیز نمی کند، ودررسیدن بخواهش های نفسانی خویش از هیچ چیز پروا ندارد ، واز ظلم وتباهی لذت می برد .
پس زمانی که مردم این چنین شوند (وبه دلخواه خود عمل کنند) واز کسی پروا نکنند ، جامعه انسانی تباه شود ،
خلق بریکدیگر چیره گردند ، مال و ناموس مردم به یغما رود ، از خون ریزی وتجاوز به زنان پروا نشود ویکدیگر رابناحق بکشند.
بناچار جامعه انسانی تباه شود ، مردم هلاک وحرث ونسل ضایع گردد .
دوم دلیل : واز جمله علتهای اقرار به خداوند " ایمان " اینکه خداوند حکیم است ونمی شود حکیم باشد یا یه حکمت توصیف گردد مگر کسی که از تباهی وفساد منع کند وبه خیروصلاح امر فرماید واز کارهای زشت باز دارد وجلو ستم وظلم رابگیرد واین کار شدنی نیست جز بعداز اعتراف " ایمان " به خدا وشناخت کسی که دستور می دهد وامر ونهی می کند.
سوم دلیل : واگر مردم ایمان ومعرفت به خداوند تبارک وتعالی نداشته باشند و به حال خود واگذار شوند و اورا نشناسند، دستوری برای انجام کار خیر ویاعدم ارتکاب کار شر نخواهند یافت ، زیرا از دیدگاه آنها وادار کننده و بازدارنده ای نیست .
چهارم دلیل : انسانهائی هستند که در نهان دوراز چشم دیگران گناه می کنند پس اگر ایمان به خدا وترس از غیب نبود وقتی در خلوت اراده گناه می کنند هیچ پروا وابائی ندارند، زیرا گناه اورا کسی نمی بیند وچشم برگناه او نیافکند واین علیه مصالح عامه مردم است .
پس ثبات اجتماع وصلاح جامعه آ ن است که خدا رابشناسند ، خدای دانا وآگاه کسی که پنهان وآشکار را می داند ، به خیر وصلاح امر می فرماید ، از تباهی و فساد باز می دارد هیچ چیز از دیده تیزبین او پوشیده نباشد وشناخت خدا موجب آن است که مردم در خلوت وتنهائی از مفاسد و گناه باز ایستند .